Hoe ontwerp je een compleet beregeningssysteem voor je tuin?

Daarna kunnen de beregeningszones, sproeiers, druppelslang, leidingdiameters, pomp en automatische besturing op elkaar worden afgestemd.

In dit stappenplan leggen we uit waar u op moet letten bij het ontwerpen van een automatische beregeningsinstallatie.

Stap 1 – Maak een beregeningsplan van de tuin

Begin met een duidelijke plattegrond van de tuin. Noteer daarop onder andere:

• afmetingen van het gazon;
• borders en hagen;
• bomen en plantenbakken;
• terrassen en bestrating;
• woning en bijgebouwen;
• hoogteverschillen;
• locatie van de waterbron;
• plaatsen waar sproeiers niet mogen komen.

Maak vervolgens onderscheid tussen verschillende soorten beplanting. Een gazon heeft namelijk een andere manier van beregenen nodig dan een border of haag.

Een goede plattegrond vormt de basis voor het sproeiplan.

Stap 2 – Bepaal de waterbron, waterdruk en het debiet

Voordat sproeiers worden gekozen, moet duidelijk zijn hoeveel water beschikbaar is.

Een beregeningssysteem kan bijvoorbeeld worden aangesloten op:

• leidingwater;
• beregeningspomp;
• bronpomp;
• regenwateropslag;
• waterbuffertank;
• andere geschikte watervoorziening.

Bij iedere waterbron zijn vooral twee waarden belangrijk: waterdruk en debiet.

Het debiet wordt meestal uitgedrukt in liter per minuut of kubieke meter per uur. Daarnaast moet voldoende werkdruk beschikbaar zijn om de gekozen sproeiers correct te laten functioneren.

Gebruik bij pompinstallaties niet alleen het maximale pompdebiet. De pomp moet voldoende capaciteit leveren bij de benodigde opvoerhoogte en werkdruk van de installatie.

Stap 3 – Verdeel de beregening in zones

Meestal kunnen niet alle sproeiers en druppelleidingen tegelijkertijd worden ingeschakeld. Daarom wordt een automatische beregeningsinstallatie verdeeld in verschillende beregeningszones.

Bijvoorbeeld:

Zone 1 – gazon
Pop-up sproeiers of rotors.

Zone 2 – borders
Druppelleiding of geschikte sproeiers.

Zone 3 – hagen
Druppelslang.

Zone 4 – plantenbakken
Druppelbevloeiing.

Zone 5 – groot gazon
Rotors met een grotere sproeiafstand.

Het totale waterverbruik van de sproeiers binnen één zone moet passen bij het beschikbare debiet én de beschikbare werkdruk.

Stap 4 – Kies de juiste sproeiers

De juiste sproeier wordt gekozen op basis van onder andere de vorm en afmetingen van het te beregenen oppervlak.

Pop-up sproeiers

Pop-up sproeiers worden veel toegepast voor gazons. Wanneer de installatie wordt ingeschakeld, komen ze door de waterdruk boven het maaiveld uit. Na het beregenen zakken ze weer terug.

Afhankelijk van sproeier en nozzle zijn verschillende sproeiafstanden, sectoren en waterafgiftes mogelijk.

Rotors

Rotors zijn vooral interessant voor grotere oppervlakken. Ze hebben doorgaans een grotere sproeiafstand en draaien tijdens het beregenen over de ingestelde sector.

Druppelslang

Voor borders, hagen en andere beplanting kan druppelbevloeiing interessant zijn. Het water wordt hierbij lokaal en geleidelijk aan de bodem afgegeven.

Debiet, afstand tussen de druppelpunten en maximale leidinglengte verschillen per type druppelslang. Gebruik hiervoor de specificaties van het gekozen product.

Stap 5 – Zorg voor voldoende overlap tussen sproeiers

Een veelgemaakte fout bij het ontwerpen van beregening is te weinig overlap.

Sproeiers geven niet over hun volledige bereik exact dezelfde hoeveelheid water af. Daarom worden ze doorgaans zo gepositioneerd dat de waterverdeling van verschillende sproeiers elkaar voldoende overlapt.

Hierdoor ontstaat een gelijkmatiger sproeibeeld en worden droge plekken in het gazon voorkomen.

Meer sproeiafstand betekent dus niet automatisch dat er minder sproeiers nodig zijn. Een goede waterverdeling is belangrijker dan een zo groot mogelijk bereik.

Stap 6 – Bereken de juiste leidingdiameter

Ook het leidingwerk heeft grote invloed op de werking van een beregeningsinstallatie.

Bij een te kleine leidingdiameter kan bij hogere debieten te veel drukverlies ontstaan. Daardoor kunnen sproeiers aan het einde van het leidingnet minder goed functioneren.

Tyleenleidingen van bijvoorbeeld 25, 32 en 40 mm worden veel toegepast in beregeningssystemen, maar welke diameter nodig is moet per installatie worden berekend.

Houd rekening met:

• debiet per zone;
• lengte van het leidingtracé;
• beschikbare waterdruk;
• hoogteverschillen;
• aantal bochten en hulpstukken;
• gewenste druk bij de sproeiers.

De hoofdleiding hoeft dus niet automatisch 32 of 40 mm te zijn. De juiste diameter volgt uit de capaciteit van het systeem.

Stap 7 – Beregeningspomp selecteren

Wanneer een pomp nodig is, moet deze worden afgestemd op de beregeningsinstallatie.

Kijk daarbij niet alleen naar het maximale aantal liters per minuut. Een pomp moet het benodigde debiet kunnen leveren bij de totale opvoerhoogte van de installatie.

Daarbij spelen onder andere mee:

• hoogteverschil;
• gewenste werkdruk;
• drukverlies in leidingen;
• leidinglengte;
• waterverbruik van de grootste zone.

Afhankelijk van de waterbron kan bijvoorbeeld een beregeningspomp, bronpomp of hydrofoorpomp worden toegepast.

Stap 8 – Kies de automatische besturing

Een automatisch beregeningssysteem kan worden aangestuurd met een beregeningscomputer en magneetventielen.

Afhankelijk van het systeem zijn daarnaast mogelijkheden zoals:

• WiFi-bediening;
• regensensor;
• bodemvochtsensor;
• verschillende starttijden;
• afzonderlijke programma's per zone;
• seizoensaanpassing.

Hiermee kan iedere zone op het gewenste moment en gedurende de juiste tijd worden beregend.

Stap 9 – Leidingen, kleppen en sproeiers installeren

Na het ontwerp kan de installatie worden aangelegd.

De benodigde aanlegdiepte is afhankelijk van de toepassing en lokale omstandigheden. Belangrijker dan één vaste dieptemaat is dat leidingen worden beschermd tegen beschadiging en dat onderdelen die onderhoud nodig hebben bereikbaar blijven.

Let bij de installatie onder andere op:

• sproeiers correct ten opzichte van het maaiveld plaatsen;
• kleppendozen bereikbaar houden;
• leidingen spanningsvrij aansluiten;
• verbindingen controleren op lekkage;
• rekening houden met winterklaar maken;
• installatie testen voordat alles definitief wordt afgewerkt.

Stap 10 – Beregeningssysteem afstellen en testen

Na installatie moet iedere zone afzonderlijk worden getest.

Controleer:

• sproeiafstand;
• sproeihoek en sector;
• overlap tussen sproeiers;
• werkdruk;
• waterverdeling;
• werking van magneetventielen;
• druppelleidingen;
• beregeningscomputer;
• eventuele regen- en vochtsensoren.

Pas nozzles, sproeiers of instellingen aan wanneer bepaalde delen te veel of juist te weinig water krijgen.

Veelgemaakte fouten bij het ontwerpen van beregening

Te veel sproeiers op één zone
Het totale waterverbruik is groter dan de beschikbare capaciteit, waardoor druk en sproeibereik afnemen.

Te kleine leidingdiameter
Een te kleine leiding kan onnodig veel drukverlies veroorzaken.

Geen rekening houden met hoogteverschil
Hoogteverschillen beïnvloeden de beschikbare druk binnen het systeem.

Sproeiers zonder voldoende overlap plaatsen
Hierdoor kunnen droge plekken ontstaan.

Gazon en druppelbevloeiing verkeerd combineren
Sproeiers en druppelleidingen hebben verschillende afgiftekarakteristieken en beregeningstijden en worden daarom vaak afzonderlijk aangestuurd.

Pomp alleen op maximaal debiet selecteren
Een pomp moet het gewenste debiet kunnen leveren bij de werkelijke opvoerhoogte en benodigde systeemdruk.

Beregeningssysteem laten berekenen door Vervelde

Een goed beregeningssysteem bestaat uit onderdelen die technisch op elkaar zijn afgestemd. Vervelde kan meedenken over:

• beregeningsplan en zone-indeling;
• sproeierkeuze;
• berekening van waterdruk en debiet;
• leidingdiameters;
• beregeningspompen en bronpompen;
• magneetventielen en kleppendozen;
• beregeningscomputers;
• druppelbevloeiing;
• complete materiaalsamenstelling.

Heeft u een plattegrond met afmetingen van de tuin? Dan kan deze als uitgangspunt worden gebruikt om de benodigde materialen en indeling te bepalen.

Beregeningssystemen in de praktijk

Benieuwd hoe een compleet systeem wordt opgebouwd? Bekijk onze beregeningsprojecten waarin onder andere automatische Rain Bird-systemen, beregeningspompen, frequentieregelaars en waterbuffertanks zijn toegepast.

Bekijk hoe wij in Den Hout een complete automatische beregeningsinstallatie hebben aangelegd en hoe sproeiers, leidingwerk en besturing samen één beregeningssysteem vormen.

Bekijk hoe wij in Oude Molen een beregeningssysteem met pompinstallatie en frequentieregelaar hebben aangelegd voor een betrouwbare en efficiënte watervoorziening.

Bekijk daarnaast onze tips en adviezen over beregening voor meer informatie over pompen, sproeiers, leidingwerk en automatische tuinberegening.

Veelgestelde vragen over een beregeningssysteem ontwerpen

Hoeveel sproeiers kunnen op één beregeningszone?
Dat hangt af van het waterverbruik van de sproeiers en het beschikbare debiet en de werkdruk. Tel het debiet van de gekozen sproeiers bij elkaar op en controleer of de waterbron voldoende capaciteit heeft.

Welke diameter tyleenslang heb ik nodig voor beregening?
Dat hangt af van debiet, leidinglengte, beschikbare druk en hoogteverschillen. Veelgebruikte diameters zijn 25, 32 en 40 mm, maar de juiste maat moet op de installatie worden afgestemd.

Heb ik een beregeningspomp nodig?
Niet altijd. Wanneer leidingwater voldoende debiet en werkdruk levert, kan dit geschikt zijn. Bij een bron, watertank of onvoldoende capaciteit kan een pomp nodig zijn.

Kan ik gazon en druppelslang op dezelfde zone aansluiten?
Meestal is het verstandiger deze afzonderlijk aan te sturen, omdat de gewenste waterafgifte en beregeningsduur verschillen.

Kan Vervelde een sproeiplan maken?
Vervelde kan op basis van de situatie en beschikbare gegevens meedenken over de indeling, benodigde capaciteit en materialen voor een beregeningssysteem.